محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
495
اكسير اعظم ( فارسى )
به شير خر سرشته . و كذا برگ حماض و پوست بيخ آن كوفته بسركهء تند سرشته و كذا برگ ياسمين تر و گل آن هر واحد و كذا اغضار چينى سوده در ازالهء كلف و نمش از تجارب رازى و ابن ماسويه و غيره است . و ديگر اطبا نوشتهاند كه ضماد قفر اليهود به عسل و كذا تخم ترب به عسل و روغن تخم او و آب او و كذا خولان هندى و كذا سنبل الطيب به شراب كهنه يا سركهء تند آميخته . و كذا ترمس تلخ و قسط هندى به سركه و عسل و كذا سرگين گنجشك بسفيدى بيضه و كذا مغز و تخم خربزه به آرد گندم سرشته قرص سازند و خشك ساخته بساينده و كذا پوست خشك آن باريك سوده و كذا بيخ نى فارسى به آرد ترمس تلخ . و كذا آب حندقوقا و تخم آن و كذا حضض مكى و كذا قرفه به سركه يا به عسل و كذا تخم جرجير به عسل و كذا بزر كتان و انجير و نطرون و كذا بزر كتان و به ورق . و كذا پياز نرگس به عسل و روغن آن و كذا پياز آن به آرد شيلم و كذا ايرسا و خربق سفيد مساوى و كذا ريوند باريك سوده به سركه و كذا تخم شلجم سوده به سركه سرشته . و كذا وج صبح و هنگام خواب ده مرتبه و كذا شهدانج بگوگرد آميخته و كذا خون خفاش و كذا سرخس به عسل يا بميعهء سائله و كذا بيخ سوسن سفيد به شير تازه سرشته . و كذا برگ كبه يكج و كذا زنگ آهن به آب و كذا آب مرزنجوش به عسل و كذا خرمهرهء سوخته و دارچينى و آرد باقلا و كذا خربق سياه و ايرسا هر يك سه درم و كذا تنكار و شيطرج به عسل و كذا صابون كهنه و حرف . و كذا مر به سركه و كذا روغن قثاء الحمار به موم زرد و كذا دردى شراب ده درم اشنان پنج درم و يا دردى را سوخته با اشنان مساوى و كذا حنا و هم چند آن صابون كهنه . و كذا برنج سوده به آب خربزه يا به سركه سرشته و كذا آب پودينهء نهرى و كذا زراوند مدحرج به سركه سرشته و كذا استخوان طاوس سوخته به سركه سرشته . و كذا ترب صحرائى و كذا نخود سفيد و ترمس و برنج هر سه باريك سوده بزهرهء بز سرشته و كذا ذراريح پنج عدد در زيت بپزند تا مهرا شود پس دور كرده آن زيت به كار بردن . و شرب و ضماد جوزبوا و كذا ماء الجبن و كذا شير آمله و كذا بسفائج و كذا شير بُز تازه و سرشتن ادويهء كلف و نمش به شير زنان هر واحد جالى و مزيل كلف و نمش است . و گويند كه مداومت خوردن بيضه مورث كلف و نمش است و باقى ادويهء مفرده كه در باب بهق ابيض مسطور شد نيز نافع كلف و نمش است . و نزد اطباى هند طلاى گل چينه مع برگ و پوست او به آب سائيده رافع كلف و تيرگى چهره است . ديگر كليجن به آب ليمو يا آب ساده سائيده هر روز دو سه بار طلا نمايند و آب بر رو نرسانند و بعد چند روز برنج سائيده طلا نمايند تا پوست سياه جدا شود . ديگر كف دريا به آب ليمون سائيده بر كلف صبح و شام ماليدن به غايت سودمند است . ديگر گهونگچى سُرخ شب در آب تر كرده مقشر نموده مغز آن را با سركهء تند سوده تا سه روز بمالند و بعد از هشت پاس قدرى روغن گاو شسته ماليده باشند . ديگر مجرب هرتال به آب گشنيز تر طلا سازند اگر نفع نكند تنقيه كنند . ديگر كه جهت كلف و برش مجرب نوشته سرسون زرد دانهاى كلان چيده بيست درم در نيم رطل شير مادهء گاو به آتش ملائم بجوشانند تا تمام شير جذب شود پس سرسون را خشك كنند و سائيده نگاه دارند وقت حاجت قدرى در آب حل كرده بر رو و بر آثار هرجا كه باشد بمالند و ساعتى نگهدارند بعده بدست ماليده دور كنند و هميسان به عمل آرند . و اگر خواهند كه بشويند به آبى كه در آن سبوس گندم جوشانيده باشند بشويند . ديگر نافع كلف بيخ و شاخ چولائى سوخته به آب آميخته بمالند و ساعتى در آفتاب نشينند و بعد خشك شدن به آب گرم بشويند و نمك سنگ سائيده بر رو مالند . ديگر برگ تلسى بىآب سائيده مكرر طلا سازند . ديگر رسوت به آب ككرونده سوده طلا كرده باشند و يا سيماب با چوك مساوى سوده طلا نمايند . ديگر بابچى تخم نيم به سركه سائيده بمالند كه نافع كلف است يا عدس باب ليمون سائيده طلا مىكرده باشند . انبنه جهت كلف تخم ترب تخم خربزه آرد باقلا به سركه تر كرده خشك نموده مغز بادام مقشر قسط اكليل الملك كتيرا برابر سوده به شير ميش آميخته بجاى كلف بمالند . ايضاً كنجد سياه و زيره و پوست درخت سرس با شير مادهء گاو سحق نموده بر كلف بمالند تا يك هفته كه كلف را زائل سازد و بشره را نرم گرداند . حب نافع كلف كنجارهء سرشف پاوسير نوشادر يك درم چوك سُهاگه هر يك دو درم ادويه را باريك سائيده به روغن سرشف چرب سازند و بزرداب معصفر حبوب ساخته وقت حاجت حب در آب معصفر سائيده طلا كنند و بعد چند ساعت دست از روغن سرشف آلوده طلا را آهسته آهسته دور كنند و تا يك هفته هميسان عمل نمايند اثر كلف نماند . دوايى كه كلف را مفيد است تخم ترب سفيد در آرد باقلا گل معصفر هر يك يك ماشه خوب سائيده در آب حل كرده وقت شب استعمال نمايند . ايضاً كه مجرب نوشته قسط تلخ بيخ سوسن خرء العصافير برابر در سركه سرشته طلا كنند . ايضاً تخم ترب تخم پنوار بابچى مساوى كوفته بيخته بمالند . ايضاً پهنكرى بريان و حرام مغز بز هر يك يك دام چون خانه تنبولى نيم دام هر سه را در آب ليموى كاغذى بسايند تا مثل مرهم شود پس نگهدارند و بمالند در يك هفته نهايت دو هفته كلف تمام دور شود . و هرگاه آب ليمو خشك گردد ديگر آميزند طلا معمول در كلف هرتال شورهء قلمى هر يك يك درم سائيده سه حصه كنند و يك حصه به آب سرد سائيده بمالند و يك گهرى در آفتاب نشينند و به آب گرم بشويند در سه روز دفع مىشود . نوع ديگر از معمولات گل سرخ يك توله سم الفار دو سُرخ سائيده حبها سازند وقت حاجت به آب سوده طلا نمايند و ديگر تراكيب استعمال سم الفار